Pyraminx çözümü
Elinde dört üçgen yüzlü, piramit biçiminde bir bulmaca var ve karıştırdıktan sonra eski haline getiremiyor musun? Bu Pyraminx çözümü dört adımda ilerler ve yalnızca birkaç kısa algoritma ister. Biraz pratikle bulmacayı kendi başına çözersin.
Türkiye’de bu bulmacaya piramit küp ya da üçgen zeka küpü de denir. Her adımda bulmacanın başlangıç durumunu, hamleleri tek tek gösteren resimleri ve adımın sonunda nasıl görünmesi gerektiğini görürsün.
Pyraminx hangi parçalardan oluşur?
Pyraminx, dört üçgen yüzü olan bir döndürme bulmacasıdır. Her yüzde dokuz küçük üçgen kare var. Bulmacayı Alman bulmaca mucidi Uwe Mèffert geliştirdi, 1980’lerin başında tanındı. Bugün WCA yarışmalarında resmî bir kategoridir.
Pyraminx üç çeşit parçadan oluşur:
- 4 uç: köşelerin en dışındaki küçük üçgenler. Her uç tek başına döner ve başka hiçbir parçayı bozmaz.
- 4 merkez parçası: her ucun hemen altındaki üç renkli parçalar. Yerlerinden hiç ayrılmazlar, yalnızca kendi çevrelerinde dönerler.
- 6 kenar parçası: merkez parçalarının arasındaki iki renkli parçalar. Yer değiştirirler ve ters dönmüş olabilirler.
Uçlar hariç Pyraminx 933.120 farklı duruma girebilir, uçlarla birlikte 75.582.720. Bu sayı 3×3 Rubik küpünün yanında çok küçüktür. Bu yüzden Pyraminx, 2×2 Rubik küp çözümü ile birlikte döndürme bulmacalarına başlamak için en iyi seçeneklerden biridir. Diğer bulmacaları ve zorluklarını zeka küpü çeşitleri sayfasında bulursun. On iki yüzlü, daha büyük bir bulmaca istersen Megaminx çözümü rehberine bak.
Senin bulmacan standart Pyraminx mi?
Bu rehber standart Pyraminx içindir. Onu yüzlerinden tanırsın: dört yüz var ve her yüzde 1, 3 ve 5 üçgenden oluşan üç sıra, yani dokuz küçük üçgen bulunur. Dört köşedeki uçlar ayrıca döner.
Benzer görünen ama başka bir bulmaca olan üçgen modeller şunlardır:
- Master Pyraminx: her yüzde dört sıra, yani 16 küçük üçgen var. Parçaları çok daha fazladır ve bu rehberin adımları onu çözmez.
- Tetraminx: uçları olmayan bir Pyraminx’tir. Aynı yöntemle çözülür, yalnızca 1. adımı atlarsın.
- Pyramorphix: piramit biçiminde ama aslında biçimi değiştirilmiş bir 2×2 küptür. Her yüzde dört üçgen vardır ve başka bir yöntem ister.
Kendi bulmacanda bir yüzün üçgenlerini say. Dokuz üçgen varsa doğru sayfadasın.
Pyraminx hamleleri nasıl okunur?
Pyraminx’i bir yüzü sana bakacak, bir yüzü de düz olarak altta duracak şekilde tut. O zaman bir köşe yukarıyı, iki köşe sol önü ve sağ önü, bir köşe de arkayı gösterir. Her köşenin bir harfi var:
- U üst köşe, L sol ön köşe, R sağ ön köşe, B arka köşe.
- Büyük harf (U, L, R, B): ucu, altındaki katmanla birlikte çevirirsin. Bu sırada bir merkez parçası ve üç kenar parçası döner.
- Küçük harf (u, l, r, b): yalnızca ucu çevirirsin.
Tek başına bir harf, o köşeye tam karşıdan baktığında, yani uç sana doğru dururken, saat yönünde üçte bir tur demektir. Kesme işaretli harf (R') saat yönünün tersine çevirmektir. Pyraminx’te yarım tur yoktur: saat yönünde iki kez üçte bir tur, ters yönde bir kez üçte bir turla aynıdır.
Resimlerde solda bütün Pyraminx önden görünür, dönen katman renklidir. Sağda aynı Pyraminx’e o köşeden tam karşıdan bakarsın, ok hamlenin yönünü gösterir.
Bir dizi boyunca Pyraminx’i hep aynı tut: alttaki yüz altta, öndeki yüz önde kalır.
Adım resimlerinde Pyraminx çoğu zaman açılmış olarak görünür, böylece 36 karenin hepsini görürsün. Ortada ön yüz, solda ve sağda arkaya doğru giden iki yan yüz, altta alt yüz durur. B köşesi bu resimde dış taraftaki üç uçtur. Senin Pyraminx’inin renkleri farklıysa algoritmalar yine aynıdır.
1. Uçları merkez parçalarına uydur
En kolay adımla başla. Her ucun üç rengi var, hemen altındaki merkez parçasının renkleri de aynı. Her ucu u, l, r ya da b ile (veya kesme işaretli hamleyle) renkleri altındaki merkez parçasına uyana kadar çevir. Her uç için en fazla bir hamle gerekir.
Uçlar başka hiçbir şeyi değiştirmediği için bu adımı en sona da bırakabilirsin. Birçok kişi yine de başta yapar: Pyraminx hemen daha düzenli görünür ve renkleri tanımak kolaylaşır.
2. Merkez parçalarını alt yüze göre çevir
Şimdi alttaki üç merkez parçasını alt yüzün rengine göre çevireceksin. Peki alta hangi renk gelecek? Üst merkez parçasında olmayan renk, alt yüzün rengidir. Her merkez parçasında dört renkten üçü bulunur, dördüncüsü karşıdaki yüze aittir.
- Pyraminx’i bir yüzü altta olacak şekilde koy ve üst merkez parçasına bak. Hangi renk eksik? Alt yüzün rengi o.
- Sol ön köşeyi (L ya da L') merkez parçası bu rengi aşağı gösterene kadar çevir.
- Aynısını sağ ön köşe için R ile, arka köşe için B ile yap.
Büyük hamlede uç da birlikte döndüğü için 1. adımda ayarladığın uçlar yerinde kalır. Bir merkez parçasının yalnızca üç durumu var: aynı yöne en fazla iki hamleden sonra aranan renk aşağı bakar. Kenar parçaları bu sırada karışır, onlarla 3. adımda ilgilenirsin. Üst merkez parçasını 4. adımın başında ayarlarsın.
3. Alttaki üç kenarı yerleştir
Hedef alt yüzü tamamlamak. Bunun için alt üçgenin çevresindeki üç kenar parçasını yerine koyarsın. Her birinde alt yüzün rengi ve bir yan yüzün rengi var.
Pyraminx’i boş yer ön altta olacak şekilde tut. Alt yüzün rengini ve ön yüzün rengini taşıyan kenarı bul; ön yüzün rengini öndeki merkez parçaları gösterir. Kenar üstte arkadaysa U ya da U' ile öne getir. Sonra dört durumdan biri olur:
- A. Sağ üstte, ön rengi önde: L' U L
- B. Sol üstte, ön rengi önde: R U' R'
- C. Sağ üstte, ön rengi sağda: U R U' R'
- D. Sol üstte, ön rengi solda: U' L' U L
Bu hamleler alttaki diğer iki kenarı ve alttaki merkez parçalarını bozmaz. Sonra bütün Pyraminx’i, alt yüz altta kalacak şekilde, bir sonraki boş yer öne gelene kadar döndür ve devam et.
Kenar altta ama ters mi duruyor? Onu ön altta tut ve bir kez R U' R' yap. Kenar şimdi üstte arkada durur. U ile durum A, U' ile durum D olur.
Biraz pratikten sonra bu adım için algoritmaya gerek kalmaz, kenarın aşağı nasıl indiğini kendin görürsün. Rahatça dene: alttaki merkez parçaları bu hamlelerde hep yerinde kalır.
4. Son üç kenarı yerine koy
Geriye üst köşenin çevresindeki üç kenar kaldı. Önce üst köşeyi U ya da U' ile, üst merkez parçası yan yüzlere uyana kadar çevir. Sonra aşağıdaki durumlardan biri olur.
Üç kenar da yanlış yerde (durum 1)
Üç üst kenar bir daire boyunca yer değiştirmeli. Sağ üstteki kenara, yani ön yüz ile sağ yüz arasındakine bak ve nereye ait olduğunu bul.
Sol üste aitse: R U' R' U' R U' R'
Arkaya aitse: R U R' U R U R'
İki dizi de alt yüzü, bütün merkez parçalarını ve bütün uçları bozmaz. Yalnızca birini ezberlemen de yeter: R U R' U R U R' dizisini iki kez yapmak, R U' R' U' R U' R' dizisini bir kez yapmakla aynıdır.
Kenarlar yerinde, ikisi ters (durum 2)
Bir kenar doğru yerde durduğu halde iki rengi yer değiştirmişse ters dönmüştür. Bütün Pyraminx’i, alt yüz altta kalacak şekilde, ters dönmüş iki kenar ön sol üstte ve ön sağ üstte olana kadar döndür. Sonra:
R' L R L' U L' U' L
Bu dizi yalnızca öndeki iki üst kenarı ters çevirir, geri kalan her şey yerinde kalır.
İkisi birden
Kenarlar yanlış yerde ve ters dönmüşse önce durum 1’i çöz. Sonra bütün kenarlar doğru yerdedir, belki ikisi hâlâ ters durur. Onları durum 2 ile düzeltirsin. Pyraminx çözüldü! Son olarak dört ucu bir kez daha kontrol et.
Bütün algoritmalar tek tabloda
Tabloyu yazdırabilir ya da bir kâğıda not edebilirsin. Bütün diziler Pyraminx modelinde test edildi.
| Adım | Durum | Hamleler |
|---|---|---|
| 1. Uçlar | uç merkez parçasına uymuyor | u, l, r, b ya da kesme işaretli |
| 2. Merkezler | üstte olmayan renk alta | L, R, B ya da kesme işaretli |
| 3. İlk katman | A: sağ üstte, ön rengi önde | L' U L |
| 3. İlk katman | B: sol üstte, ön rengi önde | R U' R' |
| 3. İlk katman | C: sağ üstte, ön rengi sağda | U R U' R' |
| 3. İlk katman | D: sol üstte, ön rengi solda | U' L' U L |
| 3. İlk katman | kenar altta ama ters | R U' R' |
| 4. Son kenarlar | sağ üstteki kenar sol üste ait | R U' R' U' R U' R' |
| 4. Son kenarlar | sağ üstteki kenar arkaya ait | R U R' U R U R' |
| 4. Son kenarlar | öndeki iki üst kenar ters | R' L R L' U L' U' L |
Pyraminx çözümü için ipuçları
- Uçları en son kontrol et. Dönmüş bir ucu gözden kaçırmak kolaydır. Bitirdiğinde dört uca da bir kez bakmayı alışkanlık haline getir.
- İlk katmanı anlamaya çalış. L' U L sırasında ne olduğuna dikkat et: L' boş yeri yukarı kaldırır, U kenarı içine sokar, L her şeyi geri indirir. Bunu anladığında 3. adım için tabloya gerek kalmaz.
- Daha hızlı olmak için: başlangıç yöntemini rahatça uyguladığında Keyhole ya da L4E gibi ileri yöntemlere geçebilirsin. Bu yöntemlerde ilk katmanın bir kısmını çözer, son kenarları daha çok algoritmayla tek seferde yerleştirirsin. Süreni Pyraminx oturumu da olan küp kronometresi ile ölçebilirsin.
- Sırada küp var: “önce bir katman, sonra geri kalanı dizilerle” fikrini 3×3’te de kullanırsın. Rubik küpünü Rubik küp çözümü rehberiyle öğrenirsin. Hamleleri Rubik küp oyunu sayfasında tarayıcıda da deneyebilirsin.
Bir şey uymuyorsa ne yapmalı?
- 2. adımdan sonra bir yüz uymuyor: alt yüzün rengini yeniden kontrol et. Bu renk üst merkez parçasında olmayan renktir. Alttaki üç merkez parçası da tam bu rengi aşağı göstermeli.
- Dizi ilk katmanı bozdu: çoğu zaman Pyraminx dizinin ortasında döndürülmüş ya da bir kesme işareti atlanmıştır. U' hamlesinde üst uca yukarıdan bak ve saat yönünün tersine çevir.
- Yalnızca bir kenar ters: doğru takılmış bir Pyraminx’te bu olamaz. Üçüncüsü yerindeyken yalnızca iki kenarın yer değiştirmesi de olmaz. Pyraminx bir kez dağıldıysa ya da çıkartmalar yer değiştirdiyse onu doğru şekilde yeniden takman gerekir.
- Üst merkez parçası uymuyor: 4. adımdan önce U ile ayarla. Tek bir ucu ise yalnızca küçük harfle çevirirsin.
Pyraminx’in yalnızca yeniden düzgün olmasını mı istiyorsun? Pyraminx çözücü renklerin için en kısa çözümü hesaplar ve hamle hamle gösterir.
Pyraminx hakkında sık sorulan sorular
Pyraminx, Rubik küpten kolay mı?
Evet, çok daha kolay. Pyraminx’te yalnızca altı hareketli kenar, yerinde kalan dört merkez parçası ve tek hamleyle düzelen dört uç var. Başlangıç yöntemi için birkaç kısa dizi yeter.
Üçgen zeka küpü nasıl çözülür?
“Üçgen zeka küpü” ve “piramit küp”, Pyraminx’in Türkiye’de yaygın adlarıdır. Bu sayfadaki dört adımla çözülür: uçlar, merkez parçaları, alttaki üç kenar ve son üç kenar.
Pyraminx için kaç algoritma gerekir?
Bu rehber için iki dizi yeter: kenarları daire boyunca taşıyan R U R' U R U R' ve iki kenarı ters çeviren R' L R L' U L' U' L. İlk katmanı L' U L ya da R U' R' gibi kısa hamlelerle ezberlemeden de yerleştirebilirsin.
R ile r arasındaki fark ne?
Büyük R ile sağ ön köşeyi, yani ucu ve altındaki katmanı birlikte çevirirsin. Küçük r ile yalnızca küçük ucu çevirirsin.
Pyraminx en az kaç hamlede çözülür?
Uçlar hariç her durum en fazla 11 hamlede çözülebilir. Dönmüş uçlar için en fazla dört hamle daha gerekir. Başlangıç yöntemiyle daha çok hamle yaparsın, buna karşılık ezberleyeceğin şey azdır.
Master Pyraminx de bu yöntemle çözülür mü?
Hayır. Master Pyraminx’in her yüzünde 16 küçük üçgen var ve çok daha fazla parçası olduğu için başka adımlar ister. Bu rehber, her yüzünde dokuz üçgen olan standart Pyraminx içindir.
Yalnızca bir kenar ters duruyor. Ne yapmalıyım?
Doğru takılmış bir Pyraminx’te ters dönmüş kenar sayısı her zaman sıfır ya da ikidir, hiçbir zaman bir değildir. Yalnızca bir kenar ters ise bulmaca yanlış takılmış ya da bir çıkartma yer değiştirmiştir.