Adım adım Megaminx çözümü

Megaminx nedir ve nelerden oluşur?

Megaminx bir onikiyüzlüdür: 12 beşgen yüzü vardır ve her yüzün kendi rengi vardır. Parçaları 12 merkez, 30 kenar ve 20 köşe parçasıdır. Merkez parçaları 3×3’te olduğu gibi yerinden oynamaz ve her yüzün sonunda hangi renk olacağını gösterir. Megaminx WCA’nın resmî bulmacalarından biridir; diğer çeşitleri zeka küpü çeşitleri sayfasında karşılaştırabilirsin.

Bütün yüzleri bir arada görmek için Megaminx’i iki yarıya ayırarak çizdik. Üst yarıda son yüz ve çevresindeki beş yüz, alt yarıda beyaz yüz ve çevresindeki beş yüz var:

Renk düzeni üreticiden üreticiye değişebilir. Bu sayfadaki renkler yalnızca bir örnek: kendi Megaminx’inde her yüzün rengini o yüzün merkezine bakarak bulursun. Sarı yerine başka bir son yüz ya da beyaz yerine başka bir başlangıç rengi seçersen diziler aynı kalır.

Megaminx yaklaşık 10⁶⁸ farklı duruma girebilir. Buna rağmen göründüğü kadar zor değildir. Beyaz yüz altta tutulduğunda yapısı şöyledir: beyazın çevresinde beş yüzlük bir halka (alt yarı), onun üstünde beş yüzlük ikinci bir halka (üst yarı) ve en üstte beyazın karşısındaki son yüz. Çözüm alttan yukarı ilerler:

3×3 küpten benzer ve farklı yanları

3×3 Rubik küpü çözebiliyorsan şunlar sana tanıdık gelecek:

• Merkez parçaları sabittir ve yüzün rengini gösterir.
• Çözüm katman katman ilerler: önce bir yüz, sonra ara sıralar, en son karşı yüz.
• Diziler aynı ya da çok benzer: köşeler için R U R' U', kenarlar için 3×3’ün orta katman dizileri, son yüzün kenarları için sarı artının dizileri.

Dikkat etmen gereken farklar da var:

• Bir hamle çeyrek tur değil, beşte bir turdur (72 derece).
• U2 ile U2' aynı şey değildir. İkisi de beşte iki turdur, ama ters yönlere.
• Parça sayısı çok daha fazladır: 3×3’te 20 hareketli parça varken burada 50 tane var.
• Standart Megaminx’te 4×4’teki gibi parite durumları yoktur.

Bu rehber, her yüzünde 11 kare olan standart Megaminx içindir. Bazı mağazalarda “5×5 Megaminx” ya da Gigaminx gibi adlarla, her yüzünde daha çok kare bulunan bulmacalar satılır. Onlar başka bulmacalardır ve fazladan parçaları için bu rehber yetmez. 3×3’ü henüz bilmiyorsan önce Rubik küp çözümü rehberiyle başla.

Megaminx hamleleri nasıl okunur?

Megaminx’te her hamle bir yüzü bütünüyle çevirir. Harfler her zaman o anda o konumda duran yüzü gösterir:

• U üst yüz, F ön yüz
• R ve L: F’nin sağındaki ve solundaki yüzler (ikisi de U’ya değer)
• DR: F’nin sağ altındaki yüz (F’ye ve R’ye değer), DL: F’nin sol altındaki yüz

Tek başına bir harf, o yüze tam karşıdan bakarken saat yönünde beşte bir tur demektir. Kesme işaretli harf (R') saat yönünün tersine, U2 saat yönünde beşte iki tur, U2' ters yönde beşte iki tur demektir. Harflerin 3×3’teki anlamı Rubik küp hamleleri yazısında anlatılıyor.

1. Beyaz yıldızı kur

Amaç: Beş beyaz kenar parçası beyaz merkezin çevresinde durur ve birlikte bir yıldız gibi görünür. Her kenarın ikinci rengi komşu yüzün merkeziyle aynı olmalı.

1. Yıldızı rahat görmek için beyaz yüzü üstte tut.
2. Beyaz bir kenar bul. Bulunduğu yüzü, kenar ikinci renginin merkezinin yanına gelecek şekilde çevir.
3. Bir ya da iki hamleyle kenarı beyaz merkezin yanına çıkar. Beyaz karesi yukarı bakmalı.
4. Yerine oturmuş bir kenarı yeniden çıkarmamaya dikkat et. Bir yüz yolu kapatıyorsa onu çevirip kenarı yerleştir, sonra o yüzü geri çevir.

Yıldız algoritmasız kurulur, 3×3’teki beyaz artı gibi.

2. Beyaz köşelerle ilk yüzü tamamla

Megaminx’i ters çevir: beyaz artık altta ve sona kadar altta kalır. Amaç: beş beyaz köşe de yerine oturur ve beyaz yüz tamamlanır.

1. Boş bir köşe yeri seç ve onu sağ ön altta tut: ön yüz F, sağdaki yüz R ve beyaz arasında.
2. F ile R arasındaki kenar boş yerden yukarı uzanır. Üst ucunda üst yarının bir köşesi durur. F’nin sağ üstünde, F’ye ve R’ye değen yüz bu adımda U olur.
3. Boş yere ait beyaz köşeyi üst yarının yüzlerini çevirerek bu köşe yerine, boş yerin tam üstüne getir. Bu yüzler beyaza değmez, onları serbestçe çevirebilirsin.
4. Köşe beyazı altta yerine oturana kadar şu diziyi tekrarla. Beyazın nereye baktığına göre 1, 3 ya da 5 tekrar gerekir:

R U R' U'

Bu, 3×3’te ve 2×2’de kullandığın dizinin aynısı. Bir boş yerde yanlış bir beyaz köşe takılı kaldıysa onu bir kez R U R' U' ile yukarı çıkarırsın.

3. İkinci sıranın kenarlarını yerleştir

Amaç: Beyaz köşelerin üstündeki beş dikey kenar yerine oturur. Her biri alt yarının iki yüzü arasında durur. Bu, 3×3’ün orta katmanının aynısı, yalnızca dört yerine beş kenar var.

Üst yarıda beyaz içermeyen bir kenar bul. Onu F’nin üst kenarlarından birine getir; öndeki rengi F’nin merkeziyle aynı olmalı. Diğer rengi kenarın nereye gideceğini gösterir. U burada yine boş yerin hemen üstündeki, üst yarıya ait yüzdür.

Sağa yerleştirmek için (kenar F’nin sağ üstünde, U sağ üstteki yüz):

U R U' R' U' F' U F

Sola yerleştirmek için (kenar F’nin sol üstünde, U sol üstteki yüz):

U' L' U L U F U' F'

Bir kenar yerinde ama ters mi duruyor? Oraya başka herhangi bir kenarı yerleştir. Ters duran kenar böylece yukarı çıkar ve onu doğru yerleştirebilirsin.

4. Son yüze kadar ara sıraları tamamla

Alt yarı artık neredeyse bitti. Eksik olanlar üçüncü sıra (5 köşe ve zikzak çizen 10 eğik kenar) ve dördüncü sıra (üst yarıda 5 köşe ve 5 dikey kenar). Bundan sonra Megaminx’i son yüz üstte (U) ve üst yarının bir yüzü sana bakacak şekilde (F) tutarsın. F’nin sivri ucu aşağı bakar, solunda L, sağında R durur.

4a: Üçüncü sıranın köşeleri

Boş yer, F’nin alttaki sivri ucudur. Uygun köşeyi F’nin sol köşesine getir ve yerine oturana kadar tekrarla (köşenin dönüşüne göre 1, 3 ya da 5 kez). Köşe üstteyse önce U’yu, köşe F’nin sol üst köşesine (U, F ve L arasına) gelene kadar çevir ve bir kez F' yap. Sonra:

F L F' L'

Köşe sağda daha kolay duruyorsa ayna görüntüsünü kullan: F' R' F R. Önce bu sıranın beş köşesini de bitir, çünkü bu hamleler yandaki eğik kenarları yerinden oynatır. Aşağıdaki bitmiş parçalar bozulmaz.

4b: Üçüncü sıranın eğik kenarları

Üst yarının her yüzünün altında iki eğik boşluk var: sağ altta ve sol altta. Uygun kenarın bir rengi F’nin, diğer rengi boşluğun yanındaki alt yarı yüzünün rengidir. Kenarı U ile F’nin üst kenarına getir. Öndeki rengi F ile aynıysa hedefe göre şunu yap:

• Sağ alttaki boşluk: F L F U F L' F'
• Sol alttaki boşluk: F' R' F' U' F' R F

F’nin rengi öne değil de yukarı bakıyorsa U’yu, kenar komşu yüzün üstüne gelene kadar çevir. Kenarın yandaki rengi o zaman boşluğun değdiği alt yarı yüzüyle aynı olmalı:

• Kenar L’nin üstünde, hedef sağ alt: F L F' L' F'
• Kenar R’nin üstünde, hedef sol alt: F' R' F R F

Dört dizi de 4a’daki köşelere ve bitmiş diğer kenarlara dokunmaz.

4c: Dördüncü sıra

Bu bölüm gerçekten 3×3’teki gibi, yalnızca son yüz üstte. Her boşluk F’nin sağ köşesindeki bir köşe ve F’nin sağındaki kenardan oluşur. Önce köşeler: köşeyi F’nin sağ üstüne getir ve 2. adımdaki gibi R U R' U' dizisini tekrarla. Sonra kenarlar: kenar F’nin üstünde ve öndeki rengi F ile aynıysa onu U R U' R' U' F' U F ile sağa ya da U' L' U L U F U' F' ile sola yerleştirirsin.

5. Son yüzü bitir

Üstte yalnızca beş kenar ve beş köşe kaldı. 3×3’teki gibi ilerlersin: önce kenarların yönü, sonra kenarların yeri, sonra köşelerin yeri, en son köşelerin yönü. Son yüz bu adım boyunca üstte kalır ve resimlerde üstten görünür; ön yüz F resmin altındadır. Yerlere numara verdik:

5a: Kenarların yönü (üstteki yıldız)

Üstteki kenarlardan kaçının son yüzün rengini yukarı gösterdiğini say. Her zaman 1, 3 ya da 5 tanedir. Duruma göre:

• Yanlış iki kenar yan yana: Onları ön (1) ve sağda (5) tut. Sonra: F U R U' R' F'
• Yanlış iki kenar yan yana değil: Onları ön (1) ve sağ arkada (4) tut. Sonra: F R U R' U' F'
• Dört kenar yanlış: Doğru olan tek kenarı solda (2) ya da sol arkada (3) tut ve iki diziden birini yap. Ardından yalnızca iki kenar yanlış kalır. Doğru kenar öndeyse dört kenar yanlış kalır.

Bu iki diziyi 3×3’teki sarı artıdan tanıyorsun. Alttaki sıralar bozulmaz.

5b: Kenarların yeri

Artık bütün kenarlar doğru rengi yukarı gösteriyor, ama yan renkleri henüz uymayabilir. U’yu, altlarındaki merkezlerle uyuşan kenar sayısı en fazla olana kadar çevir. Sonra Megaminx için Sune’yi kullan:

R U R' U R U2' R'

• Uyan iki kenar yan yana: Onları ön (1) ve solda (2) tut ve Sune yap. Hepsi henüz uymuyorsa aynı tutuşla bir kez daha yap.
• Uyan iki kenar yan yana değil: Birini önde (1), diğerini sol arkada (3) tut. Sağdaki kenar (5) sola ait olmalı, yani yan rengi L’nin merkeziyle aynı olmalı. O zaman Sune yap; ardından uyan iki kenar yan yana gelir. Sağdaki kenar sağ arkaya aitse U’yu çevirmeye devam et: iki kenarın uyduğu ikinci bir konum daha var, orada kural tutar.
• U’yu nasıl çevirirsen çevir yalnızca bir kenar uyuyorsa: Sune’yi herhangi bir tutuşla bir kez yap. Ardından iki kenar uyar.

Sune sağdaki (5), sağ arkadaki (4) ve sol arkadaki (3) kenarların yerini döngü hâlinde değiştirir; öndeki ve soldaki kenarlar yerinde kalır. Üstteki köşeleri de karıştırır, bu adımda önemli değil. En sonda U’yu, beş kenar da uyana kadar çevir.

5c: Köşelerin yeri

Bir köşe, üç rengi çevresindeki üç yüzle uyuşuyorsa doğru yerdedir; dönmüş olması şimdilik önemli değil. Şu dizi bütün kenarları yerinde bırakır ve üç köşenin yerini döngü hâlinde değiştirir:

R U2' L' U2 R' U2' L U2

• Doğru yerdeki iki köşe yan yana: Onları sol önde (1) ve solda (2) tut, yani L yüzüne değen iki köşe. Diziyi yap, gerekirse aynı tutuşla bir kez daha.
• Doğru yerdeki iki köşe yan yana değil: Birini sol önde (1), diğerini sağda (4) tut ve diziyi yap. Ardından ya iki doğru köşe yan yana gelir ya da yalnızca biri doğru kalır.
• Yalnızca bir köşe doğru yerde: Onu solda (2) tut ve diziyi yap.
• Hiçbir köşe doğru yerde değil: Diziyi herhangi bir tutuşla yap. Hâlâ hiçbiri doğru değilse aynı tutuşla hemen bir kez daha yap.

Her diziden sonra yeniden bak. Bu kurallarla olası 60 durumun hepsinde sonuca ulaşırsın.

5d: Köşelerin yönü

En sonda köşeleri döndürürsün, 3×3’ün son adımındaki gibi. Dönmüş bir köşeyi sağ önde (5) tut ve son yüzün rengi yukarı bakana kadar tekrarla (2 ya da 4 kez):

R' DR' R DR

Önemli: Bu sırada Megaminx’in geri kalanı karışık görünür. Telaşlanma ve Megaminx’i elinde döndürme. Yalnızca U’yu, sıradaki dönmüş köşe sağ öne gelene kadar çevir ve devam et. Bütün köşeler doğru olunca geri kalan her şey de yerine döner. U’yu son bir kez çevirince Megaminx’in çözülmüş olur.

İpuçları ve sık yapılan hatalar

• Neyin bittiğini takip et: Son yüzün rengini aklında tut ve adımlar arasında nelerin tamamlandığına kısaca bak. On iki yüzde ipin ucunu kaçırmak kolaydır.
• Kendine zaman tanı: İlk çözümler çoğu zaman yarım saat ya da daha uzun sürer. Bu normaldir, her çözümle daha emin ve hızlı olursun. Sürelerini küp kronometresi ile ölçebilirsin.
• Beşte bir tur, çeyrek tur değildir: 3×3 bilenlerin en sık hatası bir hamleyi eksik ya da fazla çevirmektir. Bir hamle, yüz yeniden düzgün oturduğunda biter. U2 bu adımlardan ikisidir.
• Yüzleri doğru adlandır: 2. ve 3. adımda U, boş yerin üstündeki yüzdür, en üstteki yüz değil. 4. ve 5. adımda U, en üstteki son yüzdür.
• Bir şey bozuldu mu? Çoğu zaman bir dizinin ortasında Megaminx elde döndürülmüştür. Bozulan bölümü yeniden çöz.
• Bir parça dönmüş duruyor ve ilerleyemiyorsun: 5a’dan sonra bütün kenarların gerçekten doğru rengi yukarı gösterdiğini kontrol et. Megaminx hiç sökülmediyse ve hiçbir köşe elle döndürülmediyse son yüzde çözülemeyen bir durum yoktur.

Megaminx algoritmaları tek tabloda

Daha çok 3×3 algoritması için Rubik küp algoritmaları sayfasına bak. Başka bir şekil denemek istersen Pyraminx çözümü rehberi seni bekliyor.