Rubik küp nasıl çözülür?
Karışık bir küp elinde ve nereden başlayacağını bilmiyorsan doğru yerdesin. Bu Rubik küp çözümü başlangıç yöntemini kullanır: küpü alttan yukarı, katman katman ve 7 kısa adımda çözersin. Her adımda bir resim, bir 3D animasyon ve adımın sonunda küpünün nasıl görünmesi gerektiğini gösteren bir kontrol resmi var.
Matematik bilgisi ya da özel bir yetenek gerekmez. Ezberleyeceğin tek şey birkaç kısa hamle dizisi. İlk tam çözüm çoğu kişide bir ile üç saat sürer.
Küpün resimdeki gibi görünmüyor mu? Bir önceki adımın kontrol resmine dön ve küpünü onunla karşılaştır. Bir şey tamamen karıştıysa Rubik küp çözücü küpünü tarar ve tam o durumdan çözümü gösterir.
Rubik küp üç çeşit parçadan oluşur
3×3 Rubik küp 54 renkli kareden oluşuyor gibi görünür, ama yalnızca üç çeşit parçası vardır. Bunu bir kez anladığında her adım daha kolay olur:
Standart bir küpte beyazın karşısında sarı, kırmızının karşısında turuncu, mavinin karşısında yeşil bulunur. Rehberin en önemli fikri buradan çıkar: renkleri değil, parçaları çözersin. Bir parça ancak bütün renkleri komşu merkezlerle aynıysa doğru yerdedir.
Renklerin neden böyle dizildiğini Rubik küp renkleri sayfasında bulursun.
Başlangıç yöntemi küpü üç katmanda çözer. Önce beyaz katman (1. ve 2. adım), sonra orta katman (3. adım), en son sarı katman (4-7. adım). Her katmanın sonunda küpe bakıp her şeyin doğru olup olmadığını kontrol edebilirsin. Bir algoritmadan sonra bitmiş bir katman bozuk kalırsa bir hamle yanlış gitmiştir ve nereye bakacağını hemen bilirsin.
Küpü nasıl tutarsın?
Hamleleri doğru okuyabilmek için küpü her zaman aynı kurala göre tutarsın:
- 1. adımda beyaz merkez yukarı bakar.
- 2. adımdan itibaren küpü ters çevirirsin: beyaz aşağıda, sarı yukarıda. Rehberin sonuna kadar bu böyle kalır.
- Bir algoritmanın ortasında küpü elinde döndürmezsin, yalnızca adı geçen katmanları çevirirsin. Bütün küpü döndürmek ancak bir algoritma bittikten sonra, yeni bir parçayı öne almak için serbesttir.
2. adımdan sonraki resimlerde sarı üstte, mavi önde, kırmızı sağda durur. Senin küpünde önde başka bir renk olabilir. Önemli olan, parçanın resimdeki yerde durmasıdır.
Hamleler nasıl okunur?
Her harf küpün bir yüzünü gösterir. Harfler yüzlerin İngilizce adlarından gelir ve dünyanın her yerinde aynı kullanılır:
- R = sağ yüz, L = sol yüz
- U = üst yüz, D = alt yüz
- F = ön yüz, B = arka yüz
Tek başına bir harf, o yüzü saat yönünde çeyrek tur çevirmek demektir. Yönü, o yüze tam karşıdan bakıyormuş gibi düşünürsün. Harften sonraki kesme işareti (R', “R ters” diye okunur) saat yönünün tersine çevirmek demektir. 2 rakamı (R2) yarım tur, yani aynı yöne iki çeyrek tur demektir.
Akılda kalsın diye: R hamlesinde sağ sütunun öndeki kareleri yukarı çıkar, R' hamlesinde aşağı iner. U hamlesinde öndeki kareler sola gider, U' hamlesinde sağa. Bir hamleyi küp üzerinde görmek için düğmesine dokun.
Sağ yüz, saat yönünde
Orta katman hamleleri ve bütün küpü döndürme gibi diğer harfler Rubik küp hamleleri ve notasyonu sayfasında.
1. Beyaz artıyı oluştur
Amaç: Beyaz merkezin çevresinde beyaz bir artı oluşur ve dört beyaz kenarın ikinci rengi yan yüzün merkeziyle aynıdır. Yan renkleri tutmayan bir artı seni ileri götürmez.
Küpü tut: Beyaz merkez yukarı baksın. Beyaz içeren dört kenarı bul: beyaz-kırmızı, beyaz-mavi, beyaz-turuncu ve beyaz-yeşil. Bu adımın sabit bir algoritması yok, kenarları tek tek yerleştirirsin.
Hamleler: Alt yüzü (D), beyaz kenar kendi yan merkezinin tam altına gelene kadar çevir. Kenarın beyazı aşağı bakmalı. Örneğin beyaz-yeşil kenar yeşil merkezin altına gelsin. Sonra o yüzü iki kez çevir (F2): kenar artıdaki yerine oturur.
Artıyı papatya yöntemiyle de kurabilirsin. Önce dört beyaz kenarı sarı merkezin çevresinde toplarsın, bir çiçek gibi görünür. Sonra her kenarı, yan rengi kendi merkezinin üstüne gelene kadar üst katmanla gezdirir ve iki kez çevirerek aşağıya, beyaz merkezin yanına indirirsin. Bu yolla artı altta oluşur, 2. adımda zaten beyaz aşağıda olacak.
Beyazı yana bakan bir kenar gibi zor durumları Rubik küpte beyaz artı sayfası adım adım gösterir.
Kontrol: Beyaz yüzde bir artı var ve dört yan yüzün her birinde artının kenarı merkezle aynı renkte.
En sık iki hata: Artı beyaz, ama yan renkler merkezlerle uyuşmuyor. Her kenardan sonra yan rengi kontrol et. İkinci hata, yeni bir kenarı yerleştirirken üst yüzü çevirmek: bu, bitmiş kenarları yeniden yerinden çıkarır.
Bir algoritmanın yanındaki ▶ düğmesine dokun
2. Beyaz köşeleri yerleştir
Amaç: Beyaz yüzün tamamı biter ve ilk katman her yanda merkezlerle uyuşur. Her yan yüzde, üç aynı renkli kare ile merkezden oluşan küçük bir “T” görürsün.
Küpü tut: Küpü ters çevir, beyaz aşağıda olsun. Beyaz bundan sonra hep aşağıda kalır. Üst katmanda beyaz içeren bir köşe bul ve diğer iki rengine bak, örneğin kırmızı ve mavi. Üst yüzü (U), köşe tam yerinin üstüne gelene kadar çevir, yani kırmızı ile mavi merkezin arasına. Sonra küpü bu köşe sağ ön üstte olacak şekilde tut.
Hamleler: Köşe, beyazı aşağı bakacak şekilde yerine oturana kadar şu diziyi tekrarla:
R U R' U'
Beyazın nereye baktığına göre 1, 3 ya da 5 tekrar gerekir.
Kontrol: Alt yüz tamamen beyaz ve her yan yüzün alt sırası kendi merkeziyle aynı renkte. Dikkat: beyaz yüzün tamamlanması, ilk katmanın bittiği anlamına gelmez. Yan yüzlerdeki renkler merkezlerle uyuşmuyorsa o parçalar yanlış yerdedir ve sonraki adımlar işe yaramaz.
En sık iki hata: Tekrarların arasında bütün küpü döndürmek. Köşe yerine oturana kadar küpü aynı tut, arada her şey karışık görünse bile. İkinci hata, altta yanlış duran bir beyaz köşeyi olduğu gibi bırakmak. Onu sağ ön alta getir ve bir kez R U R' U' yap: köşe yukarı çıkar ve onu normal şekilde yerleştirirsin.
Bir algoritmanın yanındaki ▶ düğmesine dokun
3. Orta katmanı tamamla
Amaç: Orta katmanın dört kenarı yerine oturur. Bundan sonra üç katmandan ikisi bitmiş olur.
Küpü tut: Beyaz hâlâ aşağıda. Üst katmanda sarı içermeyen bir kenar bul. Üst yüzü, kenarın ön rengi ön merkezle aynı olana kadar çevir; ters bir “T” oluşur. Şimdi kenarın üst rengine bak: sağ merkezle aynıysa kenar sağa, sol merkezle aynıysa sola gider.
Hamleler: Kenarın gideceği yöne göre iki diziden birini yap. Sağa yerleştirmek için:
U R U' R' U' F' U F
Sola yerleştirmek için:
U' L' U L U F U' F'
Ters duran bir kenarı orta katmandan çıkarmayı Rubik küp 2. katman sayfası ayrıntılı gösterir.
Kontrol: Her yan yüzün alt ve orta sırası kendi merkeziyle aynı renkte. Yalnızca üst şerit eksik.
En sık iki hata: Sarı içeren bir kenarı yerleştirmeye çalışmak. Sarı kenarlar son katmana aittir. İkinci hata, orta katmanda ters duran bir kenarı görmemek. Üstte uygun kenar kalmadıysa üstteki herhangi bir kenarı o yere yerleştir: yanlış kenar böylece yukarı çıkar, sonra onu doğru yerleştirirsin.
Bir algoritmanın yanındaki ▶ düğmesine dokun
4. Sarı artıyı oluştur
Amaç: Üstteki sarı yüzde bir sarı artı oluşur. Kenarların yan renkleri bu adımda henüz önemli değil.
Küpü tut: Sarı üstte kalır. Yalnızca üstteki sarı kenarlara bak, köşeleri şimdilik görmezden gel. Dört resimden birini görürsün: bir nokta, bir L (yan yana iki kenar), bir çizgi ya da zaten bir artı.
Hamleler: Gördüğün resme göre:
- Çizgi: Yatay tut (soldan sağa) ve şunu yap: F R U R' U' F'
- L: L sol arkada dursun (arkadaki ve soldaki kenar sarı) ve şunu yap: F U R U' R' F'
- Nokta: Bir kez F R U R' U' F' yap. Ardından bir L ya da bir çizgi görürsün ve yukarıdaki gibi devam edersin.
Tek bir algoritma ezberlemek istersen: L sol arkadayken F R U R' U' F' de işe yarar. L önce yatay bir çizgiye dönüşür, diziyi ikinci kez yapınca artı oluşur.
Nokta, L ve çizgi için daha fazla resim ve son katmanın bütün durumları Rubik küp son katman sayfasında.
Kontrol: Üstte dört sarı kenar ve sarı merkez bir artı oluşturuyor.
En sık iki hata: L’yi yanlış tutmak. L sol arkada olmalı, saatte 9 ile 12 arası gibi. İkinci durum: defalarca denemene rağmen hep bir ya da üç sarı kenar görüyorsan küp büyük olasılıkla bir kez sökülüp yanlış takılmıştır. Bunu normal hamlelerle düzeltemezsin, kenarlardan birini söküp ters takman gerekir.
Bir algoritmanın yanındaki ▶ düğmesine dokun
5. Sarı kenarları sırala
Amaç: Her sarı kenarın yan rengi de kendi yan merkeziyle aynı olur. Sarı artı artık “doğru” bir artıdır.
Küpü tut: Üst yüzü, olabildiğince çok kenar uyuşana kadar çevir. En az iki kenar her zaman uyuşur. Uyuşan iki kenar yan yana ise onları arkada ve sağda tut. Karşı karşıya iseler algoritmayı herhangi bir taraftan bir kez yap: ardından uyuşan iki kenar yan yana gelir.
Hamleler:
R U R' U R U2 R' U
Bu dizi öndeki ve soldaki kenarın yerini değiştirir. Sarı köşeler bu sırada karışır. Sorun değil, sonraki iki adımda onlara geçersin.
Kontrol: Dört sarı kenarın yan rengi kendi merkeziyle aynı.
En sık iki hata: Sondaki U hamlesini unutmak. İkinci hata, uyuşan kenarları arkada değil önde tutmak: algoritma bu durumda tam da doğru duran iki kenarın yerini değiştirir.
Bir algoritmanın yanındaki ▶ düğmesine dokun
6. Sarı köşeleri yerine getir
Amaç: Dört sarı köşe de doğru yerde durur. Yönleri henüz yanlış olabilir, yani sarının yukarı bakması gerekmez.
Küpü tut: Bir köşe, üç rengi de komşu üç merkezle aynıysa, hangi yöne dönük olursa olsun doğru yerdedir. Örneğin sarı-kırmızı-mavi köşe sarı, kırmızı ve mavi merkezin arasına aittir. Böyle bir köşe bul ve onu sağ ön üstte tut.
Hamleler:
U R U' L' U R' U' L
Diziyi dört köşe de yerine oturana kadar tekrarla, çoğunlukla bir ya da iki kez. Hiçbir köşe yerinde değilse algoritmayı herhangi bir taraftan bir kez yap: ardından bir köşe yerinde olur.
Kontrol: Her köşenin üç rengi komşu merkezlerle aynı; sarının nereye baktığı henüz önemli değil.
En sık iki hata: Yere değil, sarı renge bakmak. Bu adımda yalnızca köşenin doğru yerde olup olmadığı önemli. İkinci hata, L ile L' hamlesini karıştırmak: L, sol yüzü öndeki kareler aşağı inecek şekilde çevirir.
Bir algoritmanın yanındaki ▶ düğmesine dokun
7. Sarı köşelerin yönünü düzelt
Amaç: Sarı her yerde yukarı bakar ve küp çözülür.
Küpü tut: Sarı üstte kalır. Yönü yanlış olan bir köşeyi sağ ön üste getir.
Hamleler: Bu köşede sarı yukarı bakana kadar şu diziyi tekrarla (2 ya da 4 kez):
R' D' R D
Şimdi ilk seferde cesaret isteyen kısım geliyor: alttaki katmanlar tamamen bozulmuş görünür. Bu normal. Yalnızca üst yüzü (U) çevir, bir sonraki yanlış köşe sağ ön üste gelsin ve R' D' R D dizisini yine tekrarla. Son köşeden sonra her şey yeniden yerine oturur. Gerekirse son bir U ile küp çözülür.
Daha hızlı çözmek istediğinde 4-7. adımların yerini iki algoritma alır: bir OLL sarı yüzün tamamını, bir PLL son katmanın bütün parçalarını tek seferde düzeltir. Hepsi çizimleriyle OLL ve PLL algoritmaları sayfasında.
Bir köşenin 2 mi 4 tekrar mı istediğini son katman rehberi resimlerle gösterir.
Kontrol: Sarı yüz tamamen sarı ve her yan yüz tek renk.
En sık iki hata: Sonraki köşeye geçmek için bütün küpü döndürmek. Bu yalnızca U ile yapılır, yoksa alt katmanlar düzelmez. İkinci hata, küp altta bozuk göründüğü için yarıda bırakmak. Bütün köşelerin yönü düzelmeden geri kalan kısım düzelmez.
Bir algoritmanın yanındaki ▶ düğmesine dokun
Çözücüyü kullanmak ister misin?
Takıldıysan ya da karışık bir küpü yalnızca eski hâline getirmek istiyorsan Rubik küp çözücü işini görür. Altı yüzü telefon kamerasıyla tararsın ya da renkleri elle girersin. Testlerimizde çözümler 19 ile 22 hamle sürdü ve her hamle 3D küp üzerinde bir okla gösterilir.
Rubik küpün hilesi var mı?
Her karışık küpü birkaç saniyede çözen kısa ve gizli bir hamle dizisi yok. Küp yaklaşık 4,3 · 10¹⁹ farklı duruma girebilir ve tek bir dizi bunların hepsini çözemez. Başlangıç yönteminin işe yarayan tarafı, sorunu küçük parçalara bölmesidir. Her adımda yalnızca birkaç parçaya bakarsın ve gördüğün duruma uyan kısa bir diziyi uygularsın.
Bu yüzden “hile” diye aranan şey aslında durumlara göre seçilen birkaç kısa dizidir: 2. adımdaki R U R' U' ya da 7. adımdaki R' D' R D gibi, doğru tutuşla tekrarlanan diziler. Bunları bir kez parmaklarına öğrettiğinde küp kendi kendine çözülüyormuş gibi gelir.
Nasıl pratik yaparsın?
İlk seferde rehberi küp elindeyken adım adım oku. İkinci ve üçüncü seferde yalnızca takıldığında bak. Çoğu kişi başlangıç yöntemini birkaç gün içinde ezbere yapar. İşe yarayan birkaç öneri:
- Algoritmaları parmaklarına öğret: R U R' U' dizisini art arda yirmi kez yap, elin onu düşünmeden yapana kadar. Diğer diziler için de aynısı geçerli.
- Hep aynı başla: Her zaman beyazla başla. Renklerin küp çevresindeki sırasını böylece daha hızlı tanırsın.
- Süreni ölç: Küp kronometresi ilerlemeni gösterir.
- Yazdır: Bütün adımlar Rubik küp çözümü PDF dosyasında, kâğıt üzerinde de elinin altında olsun.
- Ayrıntılar için: Rubik küp rehberi her adımı daha çok resimle anlatır.
- Çocuklar için: Küçük yaştakiler için daha basit bir çocuklar için Rubik küp rehberi var.
Daha hızlı çözmek için CFOP
Başlangıç yöntemini rahatça yapıyor ve iki dakikanın altına indiysen sıradaki yöntem CFOP olabilir. Fridrich yöntemi diye de bilinir ve hızlı küp çözenlerin çoğu bunu kullanır. Dört aşamadan oluşur:
- Artı: beyaz artı, ama doğrudan altta kurulur ve inceleme süresinde planlanır.
- F2L (ilk iki katman): her beyaz köşe, uyan orta katman kenarıyla birlikte yerleştirilir. 2. ve 3. adımın yerini alır ve büyük ölçüde sezgiyle yapılır.
- OLL (son katmanın yönelimi): sarı yüzün tamamı tek algoritmayla (57 durum) ya da iki aşamada 10 algoritmayla.
- PLL (son katmanda yer değiştirme): son katmanın parçaları yerine gider, tek algoritmayla (21 durum) ya da iki aşamada 6 algoritmayla.
Geçişi nasıl yapacağını CFOP metodu sayfası anlatır.
Bütün OLL ve PLL durumlarını şemalar ve 3D animasyonla Rubik küp algoritmaları sayfasında bulursun.
Başka bir küp denemek istersen 2×2 Rubik küp çözümü iyi bir sonraki adım.
Sık sorulan sorular
Rubik küp çözmeyi öğrenmek ne kadar sürer?
Bu rehberle çoğu kişi ilk tam çözümü bir öğleden sonra, yaklaşık bir ile üç saatte yapar. Birkaç günlük pratikten sonra küpü rehbere bakmadan iki ile üç dakikada çözersin.
Zeka küpü nasıl yapılır?
“Zeka küpü” ya da “akıl küpü”, Rubik küpün yaygın adlarıdır. Küpü “yapmak”, yani çözmek için bu sayfadaki 7 adımı sırayla izle: önce beyaz artı ve beyaz köşeler, sonra orta katman, en son sarı katman.
Başlangıç yöntemi için kaç algoritma gerekir?
Yalnızca birkaç kısa dizi: köşeler için R U R' U', orta katman için sağa ve sola birer dizi, sarı artı için F R U R' U' F', sarı kenarlar için R U R' U R U2 R' U, köşelerin yeri için U R U' L' U R' U' L ve köşelerin yönü için R' D' R D.
Rubik küpün hilesi ya da tek bir formülü var mı?
Hayır. Her karışık küpü çözen kısa bir dizi yok. Başlangıç yöntemi küpü yedi küçük işe böler ve her adımda gördüğün duruma uygun kısa bir dizi kullanırsın.
Bir adımın ortasında karışırsa ne yapmalıyım?
Bir adım geri git ve önceki katmanların hâlâ doğru olup olmadığını kontrol et. Çoğu zaman küp iki hamle arasında farkında olmadan döndürülmüştür. Hiçbir şey işe yaramazsa Rubik küp çözücü küpünü her durumdan çözer.
Rubik küp en az kaç hamlede çözülür?
Her karışık durum en fazla 20 hamlede çözülebilir (R2 gibi yarım dönüşler tek hamle sayılır); bu 2010’da kanıtlandı. Başlangıç yöntemiyle elle çözerken genellikle 100 ile 150 arası hamle yaparsın, bu tamamen normal.
Yeni başlayan biri için hangi küp uygun?
Mıknatıslı, kolay dönen bir küp eski ve sert bir küpe göre daha az takılır. İlk çözümler için yine de her 3×3 küp işini görür.