Rubik Küp Renk Yerleri ve Renk Şeması

Elinde karışık bir küp var ve beyazın nereye ait olduğunu, karşısında hangi rengin durduğunu merak ediyorsun. Rubik küp renk yerleri birkaç basit kurala dayanır: altı renk, karşılıklı üç sabit çift ve yan yüzlerde sabit bir sıra. Zeka küpü renk sıralaması diye aranan şey de bu düzendir.

Renk şeması, bir kenarın ya da köşenin yerini onu çevirmeden önce söyler. Çözücünün bazı girişleri neden kabul etmediğini ve çözülmeyen bir küpte hatayı nerede araman gerektiğini de açıklar. Renk haritası 24 tutuşun hepsini gösterir, kontrol bölümüyle de kendi küpündeki şüpheli parçayı bulursun.

Standart renk düzeninde çözülmüş küp, beyaz üstte, yeşil önde ve kırmızı sağda.

Rubik küpte hangi renkler karşılıklıdır?

Standart küpte beyazın karşısında sarı, kırmızının karşısında turuncu, mavinin karşısında yeşil bulunur. Bu üç çift sabittir ve hiçbir hamleyle değişmez. Resmî küpler ve speedcube üreticilerinin neredeyse hepsi bu düzeni kullanır.

Her çiftte birbirine benzeyen iki renk vardır. Beyaz ile sarı iki açık renk, kırmızı ile turuncu iki sıcak renk, mavi ile yeşil iki soğuk renktir. Benzer renkler hiçbir zaman yan yana gelmediği için aynı parçada da bulunmaz. Böylece kırmızıyla turuncuyu aynı parçanın üstünde ayırt etmek zorunda kalmazsın.

Her renk küpte tam dokuz kez bulunur, toplam 54 kare eder. Bir renk her zaman dört renkle komşudur, kendi karşı rengiyle hiçbir zaman. Bu yüzden beyazın ve sarının komşuları aynıdır: dört yan renk.

Açılmış küpte altı yüzün hepsi görünür, beyaz üstte, sarı altta, ortada turuncu, yeşil, kırmızı ve mavi. Her karede renginin harfi, her yüzün altında yeri yazar.

Harfler çözücüdeki ayarla aynıdır: B beyaz, S sarı, K kırmızı, T turuncu, M mavi, Y yeşil. Harfler sayesinde resim siyah beyaz çıktıda ve renkleri ayırt etmekte zorlananlar için de okunur. Bu harfler yalnızca renkleri gösterir; notasyondaki B harfi ise arka yüz demektir.

Merkez parçaları her yüzün rengini belirler

Altı merkez parçası küpün içindeki bir eksen düzeneğine bağlıdır. Yalnızca kendi çevrelerinde dönerler ve birbirlerine göre yerleri hiç değişmez. Bu yüzden küp ne kadar karışık görünürse görünsün beyaz merkez hep sarının karşısında kalır.

Merkez, yüzünün sonunda hangi renk olacağını belirler. Ön yüzün ortası yeşilse ve çevresinde sekiz farklı renk varsa, bu yüz sonunda yeşil olur. Hangi yüzün hangi renk olacağına karar vermen gerekmez, merkezler bunu çoktan belirlemiştir.

Başlangıç yöntemi bu yüzden parça parça ilerler. Bir parça, bütün renkleri komşu merkezlerle aynı olduğunda doğru yerdedir. Küpün merkez, kenar ve köşe parçalarından nasıl oluştuğunu Rubik küp nedir sayfası anlatır.

Sekiz rastgele hamleden sonra bütün parçalar karışık, ama merkezler çözülmüş küptekiyle aynı yerde duruyor.

Renk şeması ve yan renklerin sırası

Karşılıklı çiftler küpü tek başına belirlemez. Renk şemasını kesinleştiren, dört yan rengin sırasıdır. Bu sitede ve çoğu rehberde temel tutuş şudur: üstte beyaz, önde yeşil, sağda kırmızı. Geri kalanı kendiliğinden çıkar, arkada mavi, solda turuncu, altta sarı.

Rubik küp çözümü rehberinin resimleri de bu tutuşla başlar. İkinci adımdan itibaren küpü beyaz alta gelecek şekilde tutarsın. O zaman üstte sarı, önde mavi olur ve kırmızı sağda kalır. Notasyonda bütün küpün bu dönüşüne x2 denir, sağ yüzün ekseni çevresinde yarım tur.

Yan renkleri sırayla görmek için bütün küpü dikey eksen çevresinde döndürürsün. Notasyonda bu dönüşün adı y. Her çeyrek turda eski sağ yüz öne gelir. Üstte beyaz varken önde sırayla yeşil, kırmızı, mavi ve turuncu görünür. Dördüncü dönüşten sonra yine yeşil öndedir.

Bu sıra Rubik küpte beyaz artı adımında işe yarar. Yeşilin sağında hep kırmızı olduğunu bilen, uygun kenarları daha hızlı bulur. Harflerin anlamını Rubik küp hamleleri ve notasyonu anlatır.

Her y dönüşünde sağ yüz öne gelir, yeşilden sonra sırayla kırmızı, mavi ve turuncu.

x2 dönüşünden sonra sarı üstte, mavi önde ve kırmızı sağda kalır.

Renk haritasıyla 24 tutuşu dene

Renk haritasıyla her tutuşu kendin dene. Önce üstte olacak rengi, sonra sana bakacak rengi seç. 3D küp gerçek dönüşlerle bu tutuşa geçer, yanındaki açılmış küp aynı tutuşu altı yüzüyle gösterir. x, y ve z düğmeleri bütün küpü çeyrek tur döndürür.

Harita bazı seçimleri kabul etmez. Üstte beyaz varken sarı önde olamaz, çünkü sarı o zaman alttadır. Harita imkânsız bir küp çizmek yerine nedenini yazar. Üstteki altı rengin her biri için önde dört renk kalır, bu da tam 24 tutuş eder.

Açılmış küpte bir yüze dokunursan harita karşı yüzü işaretler ve dört komşuyu sayar. Altında 20 parçanın hepsi durur, 12 kenar ve 8 köşe. Bir parçaya dokununca seçilen tutuşta nerede olduğu görünür. “Karelerde harfler” düğmesi her kareye renginin harfini yazar, “Haritayı yazdır” açılmış küpü kâğıda döker.

24 tutuşun hepsi, üstteki renge göre sıralı. Her satırda önce öndeki, sonra sağdaki renk yazar:

Üstte beyaz: önde yeşil, sağda kırmızı; önde kırmızı, sağda mavi; önde mavi, sağda turuncu; önde turuncu, sağda yeşil.
Üstte sarı: önde yeşil, sağda turuncu; önde turuncu, sağda mavi; önde mavi, sağda kırmızı; önde kırmızı, sağda yeşil.
Üstte kırmızı: önde yeşil, sağda sarı; önde sarı, sağda mavi; önde mavi, sağda beyaz; önde beyaz, sağda yeşil.
Üstte turuncu: önde yeşil, sağda beyaz; önde beyaz, sağda mavi; önde mavi, sağda sarı; önde sarı, sağda yeşil.
Üstte yeşil: önde beyaz, sağda turuncu; önde turuncu, sağda sarı; önde sarı, sağda kırmızı; önde kırmızı, sağda beyaz.
Üstte mavi: önde beyaz, sağda kırmızı; önde kırmızı, sağda sarı; önde sarı, sağda turuncu; önde turuncu, sağda beyaz.

Bütün küpü döndürmek parçaları değiştirmez

Bütün küpü elinde çevirmek, yani x, y ya da z ile döndürmek, küpün durumunu değiştirmez. Yalnızca hangi yüze baktığın değişir. Parçalar birbirlerine göre aynı yerde kalır, karşılıklı çiftler ve köşelerdeki renk sırası da korunur.

Parçaların yerini değiştirmek bambaşka bir şeydir. Bir katmanı çevirdiğinde parçalar gerçekten yer değiştirir, ama küp her zaman çözülebilir kalır. Bir parça ters takılmışsa ya da iki çıkartmanın yeri değiştirilmişse küp, hiçbir hamle dizisinin ulaşamayacağı bir duruma geçer.

Çözücü ve renk haritası bu yüzden yalnızca tutuşu değil, parçaları da kontrol eder. Tutuş yanlışsa küpünü çevirmen yeter. Bir parça yanlışsa küp, o parça düzelmeden çözülmez.

Her parçanın yeri renklerinden okunur

Bir kenar parçası yan yana duran iki rengi taşır. Bu yüzden tam 12 kenar vardır: her rengin dört komşusu olur ve her komşu çift tek bir kenarı paylaşır. Beyaz-sarı ya da kırmızı-turuncu bir kenar yoktur.

Temel tutuşta 12 kenar üç katmana şöyle dağılır:

Üst katmanda beyaz-yeşil, beyaz-kırmızı, beyaz-mavi ve beyaz-turuncu.
Orta katmanda yeşil-kırmızı, kırmızı-mavi, mavi-turuncu ve turuncu-yeşil.
Alt katmanda sarı-yeşil, sarı-kırmızı, sarı-mavi ve sarı-turuncu.

Bir köşe parçası her çiftten tam bir renk alır. Beyaz ya da sarı, kırmızı ya da turuncu, mavi ya da yeşil, böylece 2 × 2 × 2 seçenekten sekiz köşe çıkar. Beyaz-kırmızı-yeşil bunlardan biri, sarı-turuncu-mavi bir başkasıdır.

Bir parçanın adresi renklerinde yazılıdır. Beyaz-kırmızı kenarın yeri beyaz ve kırmızı merkezin arasıdır. Beyaz-yeşil-kırmızı köşe ise beyaz, yeşil ve kırmızı yüzlerin buluştuğu yere aittir; temel tutuşta bu sağ ön üst köşedir.

Bir köşenin renk sırası da sabittir. Beyaz-yeşil-kırmızı köşeye dışarıdan bakarsan saat yönünde beyazdan sonra önce kırmızı, sonra yeşil gelir. Doğru takılmış bir küpte bu sıranın ayna görüntüsü hiç görülmez. Görürsen ya bir kare yanlış okunmuştur ya da çıkartmaların yeri değiştirilmiştir.

Temel tutuşta sekiz köşe, renkleri beyazdan ya da sarıdan başlayarak saat yönünde okunduğunda şöyledir:

Sağ ön üst köşe: beyaz, kırmızı, yeşil.
Sol ön üst köşe: beyaz, yeşil, turuncu.
Sol arka üst köşe: beyaz, turuncu, mavi.
Sağ arka üst köşe: beyaz, mavi, kırmızı.
Sağ ön alt köşe: sarı, yeşil, kırmızı.
Sol ön alt köşe: sarı, turuncu, yeşil.
Sol arka alt köşe: sarı, mavi, turuncu.
Sağ arka alt köşe: sarı, kırmızı, mavi.

Renk şemasını ezberlemek için 54 kareyi akılda tutman gerekmez. Üç çift ve bir köşe yeter, diğer her şey bunlardan çıkar.

Dört beyaz köşe beyazı ikişer komşu renkle birleştirir, sağ ön üstte beyaz-yeşil-kırmızı köşe durur.

Çerçeveli kontrol köşesi sağ ön üstte, beyaz, yeşil ve kırmızı. Beyaz üstte, yeşil önde iken kırmızı kare sağa bakar, standart düzende olduğu gibi.

Farklı bir renk şeması hata değildir

Her küp standart düzene uymaz. Özellikle Japonya’da uzun süre başka bir düzen yaygındı. Orada beyazın karşısında mavi, sarının karşısında yeşil bulunur, yalnızca kırmızı ile turuncu yine çifttir. Bazı eski küpler ve markasız ucuz küpler de farklı olabilir.

Çözmek için bu bir sorun değildir. Başlangıç yönteminin hamle dizileri hareketleri anlatır ve renklerden bağımsızdır. Japon düzenli bir küp aynı algoritmalarla çözülür, yalnızca rehberdeki resimler farklı görünür ve renkleri kafanda çevirmen gerekir.

Kendi düzenini birkaç saniyede kontrol edebilirsin. Önce merkezlere bak: beyaz sarının, kırmızı turuncunun, mavi yeşilin karşısında mı? Sonra beyaz, yeşil ve kırmızı renkli köşeyi bul ve beyaz üstte, yeşil sana bakacak şekilde tut. Kırmızı sağdaysa standart bir küpün var.

Renk haritasındaki “Küpünü kontrol et” bölümü bunu senin yerine yapar. Önce altı merkezi, küpü o an tuttuğun gibi girersin. Harita küpünün standart düzende mi, ayna görüntüsü düzende mi yoksa farklı bir düzende mi olduğunu söyler. Farklı bir düzeni hata saymaz ve kontrolün geri kalanını senin merkezlerinle yapar.

Çözücü ise standart düzenle hesaplar. Farklı düzenli bir küpte bazı parçaları imkânsız sayabilir. Bu durumda küpün bozuk değildir, başlangıç yöntemiyle elle çözülür.

Küp çözülmüyorsa hatayı adım adım bul

Çözücü küpünü kabul etmiyorsa ya da bir algoritma beklenen sonucu vermiyorsa küp çoğu zaman bozuk değildir. En sık neden yanlış okunmuş ya da yanlış girilmiş bir karedir. Bozuk Rubik küp nasıl düzeltilir sorusunun cevabı bu yüzden en basit kontrolden başlar. Bu sırayla ilerle:

Yanlış okunan renk. Kamerayla taramada en sık karışan renkler kırmızı ile turuncudur. Sıcak lamba ışığında turuncu kırmızıya, gölgede kırmızı kahverengiye benzer; sararmış çıkartmalarda beyaz ile sarı da karışabilir. Çözücüde fotoğrafı okunan renklerin yanında görürsün ve yanlış kareyi tek dokunuşla düzeltirsin.
Renk sayısı. Her renkten tam dokuz kare olmalı. Renkleri elle girerken çözücü her rengin yanında kaç kare kaldığını yazar, fazla girilen renkte “fazla” görünür. Tek bir kare yanlış girildiyse bir renk 10, başka bir renk 8 kez görünür ve çözücü bunu sayıyla söyler.
Parçanın renkleri ve sırası. Sayılar doğruysa parçalara tek tek bak. Karşılıklı iki rengi taşıyan bir kenar yoktur, saat yönünde ters sıralı bir köşe de yoktur. Böyle bir parça çoğu zaman yanlış girilmiş bir kareyi, bazen de yeri değiştirilmiş çıkartmaları gösterir. Renk haritasındaki kontrol bir parçayı renk renk sınar.
Çözücüde tam doğrulama. Bütün parçalar tek tek doğru görünse de küp çözülemeyebilir. Bir köşe yerinde dönmüş, bir kenar ters dönmüş ya da iki parça yer değiştirmiş olabilir. Yerinde dönmüş bir köşe renk sırasını bozmaz, bu yüzden bunu yalnızca bütün küpe bakan bir kontrol bulur. Çözücü 54 karenin hepsini birlikte kontrol eder ve bu üç durumdan hangisi olduğunu söyler.

Çözücü dönmüş köşe, ters kenar ya da yer değiştirmiş parça diyorsa önce kareleri bir kez daha gir. Bu uyarılar da çoğu zaman bir giriş hatasından çıkar. Bir köşenin üç karesi kaymış ya da bir kenarın iki karesi ters girilmiş olabilir. Aynı uyarı ikinci girişte de gelmedikçe küpün bozuk olduğuna karar verme.

Uyarı aynı kalırsa sorun gerçekten küptedir. Gevşek speedcube’larda bir köşe hızlı çevirirken kendi çevresinde dönebilir; çoğu zaman köşeyi parmaklarınla yerinde geri çevirmek yeter. Ters dönmüş bir kenar ya da yer değiştirmiş iki parça için o parçayı çıkarıp doğru takman gerekir. Çıkartmaları yeniden yapıştırılmış bir küpte ise çıkartmaları kontrol köşesinin sırasına göre düzeltirsin.

Rastgele takılmış parçalardan oluşan bir küp yalnızca 12’de 1 olasılıkla çözülebilir. Üç ayrı koşul aynı anda doğru olmalıdır: köşelerin dönüşü, kenarların yönü ve parçaların yer değişimi. Küpü temizlemek ya da yağlamak için açtıysan parçaları bu yüzden çözülmüş hâliyle geri tak.

4×4 küpte aynı kontrol neden işlemez?

4×4 küpün sabit merkez parçaları yoktur. Her yüzün ortasındaki dört kareyi çözerken kendin bir araya getirirsin ve iki yüzün yerini kolayca karıştırabilirsin. Bu yüzden 3×3’teki “merkez yüzün rengini belirler” kuralı 4×4’te geçerli değildir ve karşılıklı renkleri merkezlerden okuyamazsın.

4×4’te sabit merkezlerin görevini bir köşe üstlenir. Beyaz-yeşil-kırmızı köşeyi beyaz üstte, yeşil önde olacak şekilde tut, kırmızı merkezin yeri sağdır. Bitmiş iki merkez başka türlü duruyorsa yerleri değişmiştir. 5×5 küpün yine sabit merkezleri vardır ve renk şemasında 3×3 gibi davranır.

Renk haritası, parça kontrolü ve çözücünün 54 karelik doğrulaması 3×3 içindir. Merkezleri hangi sırayla kuracağını 4×4 Rubik küp çözümü anlatır.

Çözülmüş bir 4×4 küpte her yüzün ortasında dört kare var, sabit bir merkez parçası yok.

Renkleri ayırt etmekte zorlanıyorsan

Kırmızı-yeşil renk körlüğü erkeklerde kadınlardan çok daha sık görülür. Küpte en çok kırmızı, turuncu ve yeşili etkiler. Renkleri zor ayırt ediyorsan renk şeması sana herkesten çok yardım eder.

En işe yarayan yol elemedir. Beyazı, sarıyı ve maviyi büyük olasılıkla rahat tanırsın. Bir parçada bir rengin kırmızı mı turuncu mu olduğunu bilemiyorsan diğer renklere bak. Beyaza ve kırmızımsı bir renge değen bir kenar yalnızca beyaz-kırmızı ya da beyaz-turuncu olabilir; hangisinin eksik olduğunu çözülmüş parçalar söyler.

Köşelerde iş daha da kolay. İki rengi ve yerlerini biliyorsan üçüncüsü renk sırasından çıkar. Beyaz-yeşil köşede saat yönünde beyazdan hemen sonra gelen kırmızımsı renk kırmızıdır. Saat yönünün tersine beyazın yanındaysa turuncudur.

Çözücünün ayarlarında “Karelerde renk harflerini göster” seçeneğini açabilirsin. O zaman 3D küpün her karesinde renginin harfi yazar; renk haritası ve çıktısı aynı harfleri kullanır. İyi ışık da çok şey değiştirir. Gün ışığı ya da nötr beyaz bir lamba, akşamın sıcak ışığından çok daha iyidir.

Renk şemasını akılda tutmanın üç yolu

Çiftler için boya kutusundan bir hatırlatma var. Bir renge sarı karıştırırsan kabaca eşini elde edersin. Beyaz ile sarı sarı, kırmızı ile sarı turuncu, mavi ile sarı yeşil verir. Renk bilgisi olarak kaba bir kuraldır ama üç çifti güvenilir biçimde ayırır.

Tutuş için kısa bir cümle yeter: kırmızı sağda. Bunu üstte beyaz ve önde yeşille birlikte aklında tutarsan bütün küpü kurarsın, çünkü solda turuncu, arkada mavi, altta sarı kalır.

Köşelerle düşünmeyi seviyorsan tek bir köşeyi ezberle: beyaz, kırmızı, yeşil saat yönünde. Bir rengi karşı rengiyle değiştirmek sırayı tersine çevirir, bu yüzden diğer bütün köşeler bundan çıkar.

Sarı üstte, yeşil önde tutulunca turuncu sağa gelir, çünkü bu dönüşte kırmızı ile turuncu yer değiştirir.

Kendi küpünde dene. Birkaç hamleyle karıştır, sonra beyaz-kırmızı kenarı ve beyaz-yeşil-kırmızı köşeyi ara. Çevirmeden önce nereye ait olduklarını söyle. Gerçek küp elinde değilse aynı alıştırmayı çevrim içi Rubik küp oyunu ile yapabilirsin. Çocuklar için aynı renklerle çalışan bir anlatım Çocuklar için Rubik küp sayfasında.

Küpün karışık ve renkleri doğru mu emin değilsen Rubik küp çözücü renkleri kameradan ya da elle alır, 54 karenin hepsini kontrol eder ve çözümü hamle hamle gösterir.

Sık sorulan sorular

Rubik küpte beyazın karşısında hangi renk var?

Standart küpte beyazın karşısında sarı bulunur. Japon düzenli küplerde ise mavi. Merkezlere bak, küpünün düzenini hemen söylerler.

Bütün Rubik küplerin renkleri aynı mı?

Bugünkü küplerin neredeyse hepsi beyaz, sarı, kırmızı, turuncu, mavi ve yeşili standart düzende kullanır. Renk tonları üreticiye göre değişir. Bazı koleksiyon küplerinde farklı renkler, resimler ya da desenler bulunur.

Zeka küpü renk sıralaması nasıldır?

Karşılıklı çiftler beyaz-sarı, kırmızı-turuncu ve mavi-yeşildir. Üstte beyaz, önde yeşil tutarsan sağda kırmızı, solda turuncu, arkada mavi, altta sarı kalır. Küpü y ile döndürdükçe önde sırayla yeşil, kırmızı, mavi ve turuncu görünür.

Çıkartmaları değiştirilmiş bir küp çözülebilir mi?

Farklı renkli iki çıkartmanın yeri değiştirilmişse küp hamlelerle çözülemez. Ortaya hiçbir hamle dizisinin yeniden düzeltemeyeceği renk birleşimleri çıkar. Çözücü bu hataları bulur ve ilgili kareleri ya da hatanın türünü gösterir.

Bozuk Rubik küp nasıl düzeltilir?

Önce kareleri yeniden kontrol et: her renkten dokuz kare, karşılıklı renk taşımayan kenarlar, doğru sıralı köşeler. Sonra küpü çözücüde tam doğrula. Çözücü aynı uyarıyı ikinci girişte de verirse dönmüş köşeyi yerinde geri çevirir ya da yanlış takılmış parçayı doğru takarsın.

Hangi renkle başlamalıyım?

Başlangıç yöntemlerinin çoğu beyazla başlar ve sarıyla biter. Bu bir alışkanlıktır, kural değildir. Hızlı çözenler çoğu zaman artıya, o an en kolay görünen renkle başlar.